Haft kujawski pod opieką Mistrzyni. Włocławskie muzeum pielęgnuje tradycję dzięki programowi „Mistrz Tradycji 2025”
Haft kujawski to nie tylko regionalna ozdoba – to język przodków, zakodowany w nici i tkaninie. Od kwietnia 2025 roku Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku prowadzi wyjątkowy projekt pt. „Haft kujawski – utrwalmy, ocalmy wraz z twórczynią ludową Krystyną Zagrabską”, realizowany w ramach programu „Mistrz Tradycji 2025”. Inicjatywa została dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z Funduszu Promocji Kultury.
W centrum projektu stoi Krystyna Zagrabska, doświadczona hafciarka ludowa z czterdziestoletnim dorobkiem, wielokrotnie nagradzana za swoje mistrzostwo w dziedzinie rękodzieła. To właśnie ona przekazuje swoje umiejętności uczestnikom warsztatów – sześciu osobom, które już znają podstawy haftu kujawskiego i pragną je rozwijać pod okiem mistrzyni.
Do tej pory odbyło się czternaście intensywnych spotkań, podczas których uczestnicy zgłębiali tajniki tradycyjnych ściegów: sznureczka, atłasku, ściegu dzierganego, „Janiny”, snutek, czy przewlekania. Haftowane były charakterystyczne motywy kujawskie: róże, chabry, liście dębu, kłosy zbóż. Kursanci poznawali również techniki krochmalenia, szydełkowania pikotki oraz kompletowania zestawów bielizny stołowej.
W lipcu warsztaty wkroczyły w nowy etap – uczestnicy rozpoczęli pracę nad projektami finałowymi, czyli elementami haftu na tradycyjnym odświętnym kobiecym stroju ludowym. Każdy z nich, w konsultacji z Krystyną Zagrabską i etnografką Dorotą Kalinowską, zaprojektował haft do wybranej części garderoby – czepca, halki, fartucha czy kołnierzyka – czerpiąc inspirację z historycznych zbiorów Muzeum Etnograficznego we Włocławku.
Efekty tej wielomiesięcznej pracy poznamy w grudniu, kiedy to powstanie kalendarz z pracami uczniów oraz zostanie zaprezentowana wystawa online. Co ważne – powstałe hafty nie trafią do szuflady. Będą wykorzystywane podczas lekcji muzealnych i spotkań z kulturą ludową, jako narzędzie edukacyjne i inspiracja dla kolejnych pokoleń.
Projekt nie tylko dokumentuje, ale realnie przekazuje żywą tradycję – z rąk mistrzyni do nowych kontynuatorów dziedzictwa Kujaw. Dzięki temu unikatowy haft kujawski ma szansę trwale przetrwać próbę czasu.
