Sztućce, zegarki i złote monety. Wielki skarb odkryty we Włocławku [zdjęcia]

O znalezisku poinformowano podczas briefingu prasowego zorganizowanego na terenie inwestycji. Jak przekazała dr Jadwiga Lewandowska, kierująca badaniami archeologicznymi, pierwsze przedmioty odkryto na parceli przy ul. Tumskiej 1. Początkowo były to pojedyncze łyżki i widelce. Dopiero później okazało się, jak duży depozyt spoczywał w ziemi.

Do tej pory zinwentaryzowano 355 przedmiotów oraz 15 zespołów zabytków. Po przeprowadzeniu profesjonalnej konserwacji ich łączna liczba może wzrosnąć do około 400.

Wśród znalezisk są m.in. około 120 sztućców, biżuteria, ozdoby, złote zegarki, dwie torebki balowe, fragmenty srebrnych świeczników oraz judaika, czyli przedmioty związane z kulturą żydowską. Archeolodzy odnaleźli również złote monety – w tym pięcio- i dziesięciorublówki – a także dolary, blankiety i możliwe zapiski.

Część srebrnych przedmiotów, w tym elementy zastawy stołowej, została umieszczona wewnątrz kamionkowej rury kanalizacyjnej. Pozostałe ukryto bezpośrednio w ziemi, prawdopodobnie w zawiniątku z tkaniny. Niektóre elementy zostały wcześniej celowo pocięte.

Znalezisko odkryto między 22 a 25 kwietnia 2026 roku. Badacze wstępnie łączą jego ukrycie z wydarzeniami II wojny światowej. Podkreślają jednak, że obecnie nie ma podstaw, aby przesądzać, do kogo należały przedmioty ani w jakich dokładnie okolicznościach trafiły pod ziemię.

Osoby, które schowały depozyt, prawdopodobnie nigdy już po niego nie wróciły. Odpowiedzi może przynieść dopiero konserwacja poszczególnych zabytków oraz analiza historyczna dokumentów i przedmiotów.

Skarb nie jest jedynym odkryciem dokonanym podczas prowadzonych prac. Archeolodzy zarejestrowali około 40 obiektów późnośredniowiecznych. Natrafili m.in. na dobrze zachowane drewniane studnie, naczynia klepkowe, pozostałości prawdopodobnej furty oraz wału znajdującego się po południowej stronie ul. Tumskiej.

Badania dendrochronologiczne wskazują, że drewno wykorzystane do budowy studni ścięto w XIV wieku – około 1366 i 1399 roku. Odkryto także dawne dreny, wykonane z drewna ściętego po 1525 roku. Pokazuje to, że już w XVI wieku mieszkańcy tej części Włocławka próbowali radzić sobie z podsiąkaniem wody.

Udokumentowano również pozostałości murowanej zabudowy przy ulicach Tumskiej i 3 Maja. Część odkrytych konstrukcji związana jest z rozwojem miasta po jego drugiej lokacji, a relikty późniejszej architektury datowane są na drugą połowę XVIII wieku.

Skarb z Tumskiej zostanie teraz przekazany do specjalistycznej konserwacji, która może potrwać kilkanaście miesięcy. Na ten moment nie ma pewności, czy po zakończeniu tych prac zabytki wrócą do Włocławka i zostaną tutaj wyeksponowane. Władze miasta zapowiadają jednak, że będą o to zabiegać, aby mieszkańcy mogli zobaczyć odnaleziony depozyt. Niewykluczone jest również przygotowanie publikacji opisującej wyniki badań.